Một dải cát nâu uốn lượn bên nền cát trắng, tròn rồi lại khuyết như những đám mây. Phía sau là đá đứng, rêu và những tán cây được cắt thành tầng. Ở Reiunin, cảnh núi và mây không nằm tận chân trời: chúng được gợi lên trong khu vườn ngay bên hiên nhà. Ngôi chùa nhỏ thuộc quần thể Tofukuji đem đến một cuộc gặp thú vị với nghệ thuật vườn Nhật, nơi những vật liệu rất quen lại kể được một câu chuyện rộng hơn diện tích của chúng.
Một ngôi chùa nhỏ trong quần thể Tofukuji
Reiunin — 霊雲院 là chùa nhánh của Tofukuji, ở Higashiyama, phía đông nam Kyoto. Chùa được lập năm 1390, ban đầu có tên Fujian. Khi tìm đường, nên nhập cả chữ Nhật hoặc thêm Tofukuji vào tên Reiunin để chọn đúng ngôi chùa này.
Hai khu vườn là điểm nhấn của chuyến ghé: Kusen Hakkai no Niwa, thường được diễn giải là vườn chín núi tám biển, và Gaun no Niwa, khu vườn gợi mây. Những cái tên có vẻ khó nhớ, nhưng cảnh vật lại khá dễ tiếp cận: một bên có đá dựng trên bệ giữa cát trắng, bên kia có các dải cát khác màu cuộn thành đường cong.
Đây là điểm dành cho việc ngắm vườn từ những vị trí trong nhà và lối tham quan được phép. Người thích kiến trúc lớn có thể ưu tiên các khu chính Tofukuji; người muốn tìm hiểu cách đá và cát tạo nên cảnh vườn sẽ có thêm lý do để ghé Reiunin.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Reiunin ở Tofukuji
Gaun no Niwa: mây được vẽ bằng hai màu cát
Trong Gaun no Niwa, cát trắng đặt cạnh cát Kurama màu nâu tạo nên những đường viền mềm, có chỗ tròn đầy, có chỗ lượn vào như vũng nhỏ. Ảnh trong bài cho thấy ngay ở tiền cảnh, cùng một đường cong được nhấn bằng sự thay đổi của màu và bề mặt.
Chùa giải thích khu vườn lấy hình ảnh mây làm chủ đề, gắn với chính tên Reiunin. Đá và cách xếp cảnh thác khô góp thêm hình ảnh núi, dòng chảy vào cảnh vườn. Những đường cào trên cát giữ lại cảm giác chuyển động, dù trước mắt không có dòng nước thật.
Không gian này nhỏ, nên các chi tiết ở khá gần nhau: mép cát, chân đá, rêu và những tầng lá phía sau. Có thể dành một lúc chỉ nhìn theo một đường cong từ gần ra xa, rồi xem cách nó nối với phần cây và đá. Đó là một cách thưởng thức giản dị, không đòi hỏi phải thuộc các thuật ngữ về vườn Thiền.
Iaiseki và khu vườn chín núi tám biển
Ở khu vườn còn lại, Iaiseki là khối đá được đặt nổi trên một bệ đá giữa nền cát trắng. Các đường cào chạy quanh bệ khiến vật ở trung tâm hiện lên rõ rệt, tách khỏi những nhóm đá, rêu và cây phía sau.
Theo câu chuyện của chùa, đá Iaiseki gắn với vị trụ trì Shosetsu và món quà của gia đình Hosokawa từ vùng Higo, nay thuộc Kumamoto. Tên đá và cách đặt đá trở thành một phần quan trọng trong lịch sử khu vườn, chứ không đơn thuần là một món trang trí được đưa vào cho cân cảnh.
Chùa liên hệ đá trung tâm với núi Tu Di, còn các đường cát bao quanh gợi thế giới chín núi tám biển trong quan niệm Phật giáo. Đây là ý nghĩa biểu tượng của vườn. Một khuôn viên có giới hạn được dùng để gợi hình dung về cả một thế giới rộng lớn.
Cảnh vườn cũ qua bàn tay Shigemori Mirei
Khu vườn có Iaiseki từng được giới thiệu trong sách về các khu vườn nổi tiếng thời Edo. Về sau, nhà làm vườn Shigemori Mirei tham gia phục hồi, giúp cảnh vườn được gìn giữ và tiếp nối trong thế kỷ 20.
Nếu đã xem bốn khu vườn quanh nhà Hojo ở Tofukuji, bạn sẽ gặp một cách thể hiện khác ở Reiunin. Ô bàn cờ bằng đá và rêu ở Tofukuji có nét ngay ngắn dễ nhận ra; ở đây, các dải cát màu dẫn mắt theo đường cong và những khối đá dựng.
Còn Funda-in với vườn hạc rùa và cửa sổ tròn thích hợp để đọc cùng nếu bạn muốn tìm thêm một khu vườn nhỏ gần đó. Mỗi nơi có câu chuyện riêng, nên chỉ cần chọn vài điểm phù hợp cũng đủ cho một buổi tìm hiểu sâu hơn về vườn Nhật.
Những điều cần biết trước khi lên lịch
Ocean gợi ý dành khoảng 30–45 phút cho việc ngắm hai khu vườn và tìm hiểu câu chuyện Iaiseki. Đây là thời lượng để bạn tham khảo khi ghép lịch, không phải giới hạn tham quan của chùa.
Đi cùng trẻ nhỏ cần lưu ý: hướng dẫn chính thức của Reiunin quy định trẻ từ 12 tuổi trở xuống không được vào tham quan, kể cả khi đi cùng người lớn. Chùa cũng nêu không thể tiếp nhận tham quan bằng xe lăn. Gia đình và người cần hỗ trợ di chuyển nên đọc điều kiện tham quan của chùa trước khi chọn điểm này.
Trong khuôn viên không ăn uống, hút thuốc hoặc dùng chân máy ảnh; chùa không có dịch vụ giữ hành lý. Hành lý gọn, tất sạch và việc giữ yên tĩnh sẽ thuận tiện cho cả mình lẫn những người cùng ngắm vườn. Không bước xuống cát hay rêu để chụp ảnh.
Từ ga Kyoto đến Reiunin và các điểm ghé gần
Địa chỉ: 15-801 Honmachi, Higashiyama-ku, Kyoto. Website chùa hướng dẫn đi bộ khoảng 7 phút từ ga Tofukuji; cơ quan du lịch tỉnh ước tính khoảng 10 phút. Có thể dự trù 7–10 phút đi bộ, tùy lối ra và tốc độ của bạn.
Từ ga Kyoto, đi JR Nara đến ga Tofukuji rồi đi bộ. Nếu xuất phát từ các điểm dọc tuyến Keihan, cũng có thể đến ga Tofukuji bằng Keihan. Xem trang chỉ đường chính thức để đối chiếu vị trí cổng chùa khi tới gần.
Reiunin và Funda-in đều ở quanh quần thể Tofukuji, thuận tiện để chọn ghép theo chủ đề vườn. Nếu muốn mở rộng sang cảnh vườn gắn với câu chuyện tưởng niệm ở một quần thể khác gần đó, có thể đọc thêm Zennoji trong khu Sennyuji. Nên dành khoảng riêng cho từng nơi thay vì xem các chùa nhánh là những phòng nối tiếp trong cùng một vé.
Nếu muốn tiếp tục so sánh những khu vườn quanh Tofukuji, Komyoin với vườn Hashintei nhìn qua hiên gỗ là một gợi ý gần đó. Những khối đá đứng và thảm rêu đem đến hình ảnh khác với các dải cát gợi mây của Reiunin.
Muốn so sánh với một khu vườn có ao và nhiều cây xanh, có thể đọc Sokushuin với dấu tích Tsukinowa-dono. Những lối đá và thảm rêu tạo nên cảnh khác với các dải cát của Reiunin; việc ghé thăm phụ thuộc đợt tham quan riêng.
Ryoginan với ba khu vườn cảnh khô cũng gợi hình bằng đá và sỏi, nổi bật là Vườn Rồng có các mảng trắng đen. Có thể đọc cùng Reiunin để so sánh trước khi chọn điểm ghé; Ryoginan có đợt tham quan đặc biệt riêng.
Ngoài cảnh vườn, khu vực này còn có Dojyuin với tượng Bất Động Minh Vương cổ. Nếu muốn kết hợp ngắm vườn với tìm hiểu điêu khắc, nên hỏi trước điều kiện vào điện xem tượng và chừa thời gian đi bộ giữa hai nơi.
Với Reiunin, hãy khớp phạm vi tham quan trước khi ghép vào buổi Tofukuji. Phần hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cũng nên được tính trong kế hoạch Nhật từ Việt Nam.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Reiunin ở Tofukuji nổi tiếng vì điều gì?
Hai điểm nhấn là vườn Gaun gợi hình mây bằng các dải cát màu và khu vườn Kusen Hakkai với đá Iaiseki ở trung tâm.
Vườn có hồ nước không?
Những cảnh vườn được giới thiệu trong bài là vườn cảnh khô, dùng đá, cát và cây để gợi núi, mây hoặc biển; các đường cát không phải dòng nước thật.
Có thể đưa trẻ nhỏ đi cùng không?
Hướng dẫn của chùa quy định trẻ từ 12 tuổi trở xuống không được tham quan, kể cả có người lớn đi cùng. Nên đối chiếu điều kiện trên trang chính thức trước khi lên lịch.
Người sử dụng xe lăn có phù hợp không?
Website chùa nêu không thể tiếp nhận tham quan bằng xe lăn. Người cần hỗ trợ di chuyển nên kiểm tra điều kiện với chùa trước khi chọn điểm này.
Từ ga Kyoto đi thế nào?
Đi JR Nara đến ga Tofukuji, sau đó đi bộ khoảng 7–10 phút. Keihan là lựa chọn cho người xuất phát từ những nơi dọc tuyến Keihan.
Có nên ghép với Funda-in và Tofukuji?
Có thể chọn ghép vì gần nhau và cùng chủ đề vườn Nhật. Ocean gợi ý 30–45 phút riêng cho Reiunin; không mặc định các điểm dùng chung vé.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
