Một mái điện thấp, những bậc đá và nền cây xanh bao quanh: Zennoji có vẻ ngoài giản dị trong quần thể Sennyuji. Câu chuyện phía sau nơi này lại gắn với một nỗi mất mát của thời hiện đại. Điện chùa được dựng bằng sự đóng góp của thân nhân nạn nhân hàng không, còn khu vườn gợi hình mây và cảnh nhìn từ trên cao. Biết điều ấy, chuyến ghé có thể bắt đầu bằng sự trân trọng dành cho ý nghĩa tưởng niệm của nơi đây.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Zennoji
Một mái điện dành cho sự tưởng nhớ
Zennoji — 善能寺 là một ngôi chùa trực thuộc Sennyuji, ở quận Higashiyama, Kyoto. Điện chính hiện nay mang tên chữ Nhật 祥空殿. Mái điện trải rộng phía trên những mảng tường sáng và khung gỗ, phía trước là bậc thềm thấp; cây xanh bao quanh khiến công trình có vẻ gần gũi hơn những ngôi đại điện đồ sộ.
Theo Hiệp hội hành hương Rakuyo 33 chùa, công trình được một gia đình có thân nhân qua đời trong tai nạn máy bay Bandai-go ở núi Yokotsudake, Hokkaido, năm 1971 đóng góp xây dựng. Mong nguyện của việc dựng điện hướng đến tưởng niệm các nạn nhân hàng không và cầu cho những tai nạn tương tự không còn xảy ra.
Đây là nơi thờ tự và tưởng niệm, không phải bảo tàng về tai nạn. Khi ghé, nên giữ sự yên tĩnh, đi trong phạm vi được phép và chú ý những người đến lễ. Một lần dừng lại trước điện cũng có thể là cách tìm hiểu câu chuyện của chùa, không nhất thiết cần một lịch trình nhiều hoạt động.
Khi đá, rêu và hồ nước gợi cảnh nhìn từ trên cao
Khu vườn Zennoji được cơ quan du lịch thành phố Kyoto giới thiệu qua ba nét chính: những nhóm đá, các gò phủ rêu gợi hình mây và hồ nước mang ý tưởng về cảnh nhìn từ trên cao. Chủ đề ấy gắn với ý nghĩa tưởng niệm của điện chùa, tạo nên mối liên hệ giữa kiến trúc và vườn.
Những gò thấp và khoảng nước không phải bản sao thu nhỏ của một phong cảnh cụ thể. Chúng gợi cách núi, đất và mây có thể hiện ra khi nhìn xuống từ bầu trời. Với người chưa quen vườn Nhật, đây là một câu chuyện khá rõ để bắt đầu tìm hiểu ý nghĩa của việc sắp đặt đá và rêu.
Các lối đi và giới hạn tiếp cận trong vườn cần được tôn trọng. Ngắm từ vị trí dành cho khách giúp giữ nguyên bề mặt rêu và cảnh quan. Bộ ảnh trong bài giới thiệu điện, cổng và đền Inari; không dùng ảnh sân chùa để thay cho một góc toàn cảnh vườn mà người đọc có thể nhầm lẫn.
Quán Âm và câu chuyện Inari trong cùng một khuôn viên
Zennoji thờ Sho Kannon, tức hình tượng Thánh Quán Âm, và là điểm số 18 trong tuyến hành hương Rakuyo 33 chùa ở Kyoto. Chùa còn có một ngôi đền nhỏ thờ Inari. Trong ảnh, phần đền hiện ra dưới mái ngói và tán cây, có hàng rào cùng các chi tiết sơn đỏ.
Lịch sử được lưu truyền tại chùa gắn với Kukai, hay Kobo Daishi, và một câu chuyện về Inari. Tư liệu hành hương kể về một ông lão mang lúa đến gặp nhà sư; câu chuyện nối việc thờ Quán Âm với tín ngưỡng Inari. Nên đọc đây như truyền thống tôn giáo được gìn giữ tại chùa, thay vì một sự kiện có thể kiểm chứng đầy đủ từng chi tiết.
Zennoji từng dời chuyển qua nhiều giai đoạn trước khi về vị trí hiện nay vào cuối thế kỷ 19. Vì thế, lịch sử lâu đời của ngôi chùa và tuổi của mái điện tưởng niệm hiện đại là hai điều khác nhau. Nét riêng nơi này nằm ở việc những lớp câu chuyện ấy cùng hiện diện trong một khuôn viên nhỏ.
Dành một khoảng thời gian vừa đủ cho điện và vườn
Ocean gợi ý khoảng 30–45 phút cho một lượt ghé cơ bản, gồm tìm hiểu điện tưởng niệm, cảnh vườn trong phần được phép và ngôi đền Inari. Đây là thời lượng biên tập để sắp xếp buổi đi, không phải quy định của chùa.
Với người thích nghệ thuật vườn Nhật, điều đáng dành thời gian là mối liên hệ giữa cảnh vườn và ý nghĩa tưởng niệm. Người đi cùng gia đình cũng có thể chọn đây như một điểm ghé ngắn trong quần thể, thay vì cố tìm thêm nhiều hoạt động tại cùng một nơi.
Cơ quan du lịch Kyoto hướng dẫn việc nhận goshuin của Zennoji tại phần quản lý Sennyuji. Nếu có nhu cầu, nên xem thông tin Zennoji trên trang du lịch Kyoto và hỏi ở đúng nơi tiếp nhận. Không nên mặc định mỗi chùa nhỏ đều có một quầy riêng tại cổng.
Đường đến Zennoji và những điểm có thể ghép
Địa chỉ: 34 Sennyuji Yamanouchicho, Higashiyama-ku, Kyoto. Cơ quan du lịch thành phố hướng dẫn đi bộ khoảng 10 phút từ điểm dừng Sennyuji-michi. Nếu đi JR Nara hoặc Keihan, Hiệp hội hành hương Rakuyo ghi khoảng 15–20 phút từ ga Tofukuji. Dùng cả tên 善能寺 và địa chỉ khi tìm bản đồ để tránh nhầm với các chùa Zennoji ở tỉnh khác.
Đường vào các chùa trong quần thể có những đoạn dốc và vị trí không hoàn toàn trùng nhau. Bạn nên đối chiếu lối đi trước khi ghép điểm, nhất là khi đi cùng người lớn tuổi. Phạm vi tham quan và hình thức tiếp cận điện, vườn cần theo hướng dẫn tại chỗ; bài viết không gộp mọi công trình của Sennyuji thành một vé chung.
Có thể bắt đầu từ cẩm nang quần thể Sennyuji để hình dung khu vực. Raigoin với vườn và trà thất là bài phù hợp nếu muốn nối tiếp chủ đề vườn; còn Imakumano Kannonji giúp tìm hiểu thêm một chùa Quán Âm gần đó. Chỉ cần chọn vài nơi vừa sức, chuyến đi đã có đủ sự thay đổi giữa kiến trúc, cảnh vườn và những câu chuyện con người.
Nếu muốn tìm hiểu thêm nghệ thuật vườn ở phía đông nam Kyoto, có thể đọc cùng Tofukuji và bốn khu vườn quanh nhà Hojo. Các ô đá xen rêu ở đó đem đến một cách sắp đặt khác với cảnh gợi hình mây của Zennoji.
Muốn xem thêm cách cảnh vườn gợi mây bằng vật liệu khác, có thể đọc Reiunin trong quần thể Tofukuji. Những dải cát khác màu ở đó giúp bạn hình dung một cách thể hiện khác với rêu và đá của Zennoji.
Zennoji có thể là điểm dừng nhẹ trong ngày quanh Sennyuji. Khi xếp nhiều buổi Kyoto thành chuyến Nhật từ Việt Nam, bạn có thể chuẩn bị hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Zennoji nằm ở đâu tại Kyoto?
Chùa nằm trong quần thể Sennyuji, địa chỉ 34 Sennyuji Yamanouchicho, Higashiyama-ku. Cần phân biệt với những chùa cùng tên ở tỉnh khác.
Vì sao Zennoji gắn với hàng không?
Điện hiện nay được dựng bằng sự đóng góp của gia đình có thân nhân qua đời trong tai nạn Bandai-go năm 1971, để tưởng niệm các nạn nhân hàng không và cầu cho sự an toàn.
Khu vườn có ý tưởng gì đặc biệt?
Theo giới thiệu của cơ quan du lịch Kyoto, các gò rêu gợi hình mây, nhóm đá và hồ nước gắn với ý tưởng nhìn cảnh vật từ trên cao, cùng chủ đề tưởng niệm của chùa.
Goshuin của Zennoji nhận tại đâu?
Cơ quan du lịch Kyoto hướng dẫn nhận tại phần quản lý Sennyuji. Nên hỏi đúng nơi tiếp nhận thay vì mặc định có quầy riêng tại Zennoji.
Nên dành bao lâu và ghép với đâu?
Ocean gợi ý 30–45 phút cho lượt ghé cơ bản. Có thể ghép Sennyuji, Raigoin hoặc Imakumano Kannonji tùy sở thích và thời gian.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
