Qua khung cửa tròn của Funda-in, mái hiên, cây lá và khoảng rêu xanh nằm gọn trong một vòng sáng. Cảnh vườn vẫn ở ngoài kia, nhưng đường cong của ô cửa khiến nó giống một bức tranh được đặt ngay trước mắt. Giữa quần thể Tofukuji rộng lớn, ngôi chùa nhỏ này dành sức hút cho những điều gần gũi như thế: vài cụm đá, một lớp rêu, và chỗ ngồi để nhìn ra vườn.
Funda-in ở đâu trong quần thể Tofukuji?
Funda-in — 芬陀院 là một ngôi chùa nhánh của phái Rinzai trong quần thể Tofukuji, ở phía đông nam Kyoto. Chùa còn được gọi là Sesshuji, gắn với tên họa tăng Sesshu Toyo. Hai tên này cùng chỉ một địa điểm; đây không phải một ngôi chùa thứ hai cần tìm trên bản đồ.
Funda-in hợp với người thích xem vườn từ trong nhà, muốn tìm thêm một điểm ghé sau các công trình lớn của Tofukuji. Không gian và cách thưởng ngoạn ở đây khác với việc đi qua cầu Tsutenkyo hay đứng dưới cổng Sanmon: phần đáng nhớ nằm gần hiên, ở những đường nét có thể nhìn kỹ trong một khuôn viên nhỏ.
Chuyến ghé cũng dễ đưa vào một buổi tìm hiểu vườn Nhật. Tuy vậy, đây là điểm tham quan riêng; không nên mặc định vé ở các khu chính Tofukuji đã bao gồm Funda-in.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Funda-in
Hạc và rùa giữa rêu xanh, cát trắng
Khu vườn phía nam thường được biết đến với tên vườn hạc rùa. Những cụm đá dựng trên nền rêu gợi hình hạc và rùa, bên cạnh khoảng cát sáng màu. Đó là hình ảnh được tạo bằng cách đặt đá, chứ không phải nơi nuôi hai loài vật này.
Trong bức ảnh toàn cảnh, lớp rêu xanh nối các cụm đá thành một khoảng vườn liền mạch, còn dải cát trắng làm rõ đường ranh ở phía trước. Những cây phía sau tạo nền cho các phiến đá. Cảnh không có nhiều màu, nhưng có sự khác biệt giữa bề mặt rêu mềm, đá thô và cát phẳng.
Vườn thuộc loại karesansui, có thể hiểu đơn giản là vườn cảnh khô, dùng đá, cát và cây để gợi cảnh thiên nhiên. Bạn không cần biết hết các biểu tượng mới có thể thưởng thức. Nhìn từ hiên, rồi đổi sang một vị trí được phép khác, cũng đủ thấy các nhóm đá thay đổi tương quan với nhau.
Khi khu vườn đi vào một khung cửa
Một nét dễ nhận ra của Funda-in là ô cửa tròn nhìn ra vườn phía đông. Những thanh cửa giấy chạy thẳng, đường cong của vòng cửa và mái hiên bên ngoài đặt cạnh nhau thành một khung cảnh có nhiều lớp gần xa.
Ở đây, phần trong nhà cũng góp vào vẻ đẹp của vườn. Khoảng tối phía trước làm màu cây phía ngoài nổi hơn; mép cửa giữ lại một phần cảnh, thay vì mở ra toàn bộ khuôn viên. Bức ảnh cửa tròn trong bài cho thấy rất rõ cách kiến trúc và cây lá cùng tạo nên góc nhìn ấy.
Nếu muốn chụp ảnh, nên chờ khi lối đi và chỗ ngắm cảnh thông thoáng. Không tự di chuyển cửa, vật dụng hay bước xuống rêu để có góc chụp. Việc ngồi ở đâu, vào phòng nào và sử dụng máy ảnh thế nào cần theo hướng dẫn của chùa tại chỗ.
Vì sao chùa còn có tên Sesshuji?
Chùa được lập vào đầu thế kỷ 14, gắn với gia đình Ichijo và vị khai sơn Jozan Sozen. Cái tên Sesshuji đến từ mối duyên với họa tăng Sesshu Toyo.
Theo câu chuyện được lưu truyền, Sesshu từng nghỉ lại chùa khi đến Tofukuji và tạo nên khu vườn nơi đây. Tên ông vì thế ở lại với ngôi chùa qua nhiều thế kỷ. Các nguồn giới thiệu chính thức cũng kể việc làm vườn theo truyền thống ấy, thay vì khẳng định mọi chi tiết còn thấy hôm nay đều nguyên vẹn từ thời Sesshu.
Khu vườn từng được phục hồi trong thế kỷ 20, có sự tham gia của nhà làm vườn Shigemori Mirei. Bởi vậy, cảnh vườn hôm nay vừa gợi nhớ câu chuyện về Sesshu, vừa mang dấu vết của những người tiếp tục chăm nom và gìn giữ cảnh cũ.
Dành bao lâu và nên ghép với đâu?
Ocean gợi ý dành khoảng 30–45 phút cho Funda-in nếu bạn muốn xem vườn, ngắm khung cửa và có một khoảng nghỉ trong hành trình. Đây là thời lượng gợi ý, không phải quy định của chùa. Người thích nghệ thuật vườn có thể muốn ở lại lâu hơn.
Nếu trong ngày đã chọn Tofukuji với vườn Hojo và cầu Tsutenkyo, Funda-in là một điểm bổ sung có cùng chủ đề. Bạn có thể xem sự khác nhau giữa vườn rộng quanh Hojo và khung cảnh nhỏ nhìn từ các gian nhà ở đây, thay vì cố ghé thật nhiều chùa trong thời gian ngắn.
Muốn tiếp tục tìm hiểu trà thất và vườn, có thể đọc thêm Raigoin trong quần thể Sennyuji. Còn cẩm nang Sennyuji phù hợp khi bạn muốn nối chủ đề vườn với kiến trúc và lịch sử hoàng gia. Không nhất thiết xếp cả ba vào cùng một buổi.
Đường đến Funda-in và những điều nên chuẩn bị
Địa chỉ: 15-803 Honmachi, Higashiyama-ku, Kyoto. Cơ quan du lịch Kyoto hướng dẫn đi bộ khoảng 10 phút từ ga Tofukuji, nơi có tuyến JR Nara và Keihan. Từ ga Kyoto, chọn JR Nara đến Tofukuji rồi đi bộ; nếu ở dọc tuyến Keihan, có thể chọn ga Tofukuji hoặc Tobakaido theo lối đi phù hợp.
Khi tra bản đồ, dùng cả tên Funda-in, Sesshuji hoặc chữ 芬陀院. Quanh Tofukuji có nhiều chùa nhánh và cổng vào, nên cần đối chiếu tên ngay tại lối đến, tránh coi bất kỳ cổng nhỏ nào cũng là nơi mình đang tìm.
Trước chuyến đi, xem hướng dẫn tham quan của Cơ quan du lịch Kyoto để tra thông tin tham quan và mức phí phù hợp. Một đôi giày dễ tháo, tất sạch và hành lý gọn sẽ thuận tiện khi vào không gian trong nhà. Giữ lối đi thông thoáng và dành khu vườn cho việc ngắm từ những vị trí được phép.
Ở gần đây, Reiunin với vườn Gaun và đá Iaiseki dùng cát trắng, cát nâu và đá để gợi hình mây, núi và biển. Đây là một gợi ý cùng chủ đề, nhưng có điều kiện tham quan riêng, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ.
Ở Komyoin với vườn Hashintei, khung cửa và hiên gỗ cũng góp phần tạo nên cách ngắm vườn. Có thể đọc cùng Funda-in để chọn điểm ghé theo sở thích, dành khoảng tham quan riêng cho từng nơi.
Nếu thích cảnh hoa trên nền rêu, có thể đọc thêm Tentokuin trong quần thể Tofukuji. Hoa cát cánh mùa hè và lá thu đem đến một cách ngắm vườn khác với hình hạc rùa của Funda-in; việc ghé thăm phụ thuộc đợt tham quan riêng của chùa.
Nếu muốn ghép cảnh vườn với một câu chuyện khác quanh Tofukuji, có thể đọc Taikoan và những truyền thuyết về Ono no Komachi. Chọn điểm ghé theo sở thích và sắp xếp tham quan của từng nơi, chừa thời gian đi bộ giữa các chùa.
Funda-in hợp buổi Kyoto thiên về vườn hơn một lịch gom nhiều điểm. Khi đã chọn ngày khởi hành từ Việt Nam, bạn có thể xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản để chuẩn bị.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Funda-in và Sesshuji có phải hai chùa khác nhau?
Không. Sesshuji là tên gọi khác của Funda-in, gắn với họa tăng Sesshu Toyo và câu chuyện về khu vườn của ông.
Funda-in nổi bật ở điểm nào?
Điểm nhấn là vườn hạc rùa với đá, rêu và cát trắng, cùng khung cửa tròn nhìn ra khu vườn phía đông.
Vườn có chắc chắn do Sesshu làm không?
Chùa và cơ quan du lịch giới thiệu theo truyền thống gắn việc tạo vườn với Sesshu. Cẩm nang giữ cách nói được truyền là, đồng thời phân biệt các đợt phục hồi sau này.
Có thể đi từ ga Kyoto không?
Có. Đi JR Nara đến ga Tofukuji, sau đó đi bộ khoảng 10 phút. Keihan thuận tiện cho người xuất phát từ các điểm dọc tuyến này.
Nên dành bao lâu và ghép với đâu?
Ocean gợi ý 30–45 phút, có thể ghép cùng các khu chính của Tofukuji. Nếu muốn đi thêm Sennyuji, nên dành thời gian riêng phù hợp với sức đi bộ.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
