Trên nền cát trắng, những phiến đá vuông nối nhau thành một lối đi gọn gàng giữa rêu xanh. Sang khu vườn phía nam, đường nét ấy nhường chỗ cho mặt hồ, cây cao và những cành lá vươn sát nước. Tenjuan nằm ngay trong quần thể Nanzenji, nhưng có đủ nét riêng để một lượt ghé ngắn vẫn lưu lại nhiều hình ảnh: một khoảng sáng trước mái hiên, một mảng xanh bên hồ, hay sắc thu rực lên sau khung cửa gỗ.
Một ngôi chùa nhỏ trong quần thể Nanzenji
Tenjuan / 天授庵, còn viết Tenju-an, là một ngôi chùa trực thuộc Nanzenji ở quận Sakyo, Kyoto. Trong tiếng Nhật, loại chùa nhỏ trong một quần thể lớn được gọi là tatchu. Bạn có thể tới Tenjuan trong cùng buổi với Nanzenji, nhưng đây là một điểm tham quan riêng, có lối vào và phần vườn riêng.
Tenjuan được lập vào thế kỷ XIV để tưởng niệm Mukan Fumon, vị khai sơn của Nanzenji. Sau những tổn thất của thời chiến, chùa được phục dựng năm 1602 nhờ sự hỗ trợ của Hosokawa Yusai, một nhân vật vừa gắn với võ nghiệp vừa nổi tiếng trong đời sống văn hóa đương thời.
Câu chuyện ấy là phần nền cho cảnh vườn hôm nay. Giữa quần thể có cổng Sanmon lớn và cầu dẫn nước bằng gạch, Tenjuan đưa tầm mắt về những thứ nhỏ hơn: mép rêu, mặt đá, cành cây và khoảng nước. JNTO cũng gợi ý Tenjuan khi giới thiệu các điểm nên khám phá quanh Nanzenji.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Tenjuan
Vườn phía đông: những phiến đá nối trên nền cát trắng
Phía đông của tòa chính là vườn khô, nơi cát trắng, đá và rêu tạo thành những mảng rõ ràng. Nét dễ nhớ nhất là lối lát đá vuông, có đoạn đặt chéo nối tiếp nhau. Giữa màu trắng và xanh, đường đá hiện lên gọn, sắc, khiến khu vườn có vẻ gần gũi cả với người vốn ít tìm hiểu nghệ thuật vườn Nhật.
Bức ảnh dưới cho thấy lối đá chạy về phía cổng ở xa, hai bên là rêu và cát. Một cây thông tỏa cành thấp, còn các tán cây phía sau làm nền cho phần sân sáng. Vườn không rộng mênh mông, nhưng mỗi vật liệu đều có chỗ để hiện rõ màu và hình dáng.
Gọi là vườn khô không có nghĩa chỉ có sỏi và đá. Cây, rêu, bóng đổ cũng góp phần làm cảnh thay đổi. Khi trời sáng, phần cát nổi rõ; dưới bóng lá, những mảng xanh lại dịu hơn. Khác biệt nhỏ ấy đủ làm cùng một góc vườn có nhiều vẻ, mà không cần trang trí cầu kỳ.
Vườn phía nam: mặt nước nằm giữa những tầng cây
Qua phần vườn phía nam, Tenjuan chuyển sang kiểu vườn dạo quanh hồ. Cây cao, bụi thấp và đá bên bờ đưa đường đi men theo nước. Không còn một khoảng cát trắng nhìn gọn từ bên ngoài, ở đây cảnh được mở dần khi bạn đi qua từng đoạn.
Ảnh chụp tháng 8 trong bài ghi lại hồ có nhiều lá súng, điểm vài bông trắng và hồng nhạt. Cành phong buông xuống phía trước; ở bờ bên kia, đá và rêu nằm dưới những tán cây dày. Đèn đá gần mép nước nhỏ đến mức nếu chỉ nhìn lướt qua, dễ hòa vào màu xanh xung quanh.
Tài liệu nghiên cứu vườn của Bowdoin College mô tả khu phía nam với hai phần mặt nước và những đoạn cầu gỗ đổi hướng. Vườn đã có những lần bổ sung, thay đổi qua thời Edo và Meiji; vì vậy cảnh ngày nay không nên được hiểu là nguyên vẹn từng chi tiết từ lúc chùa mới lập.
Những đoạn sát hồ và bề mặt đá cần đi cẩn thận, nhất là khi ẩm. Với trẻ nhỏ, phần quan trọng hơn một tấm ảnh là giữ khoảng cách an toàn với mép nước. Còn việc ngắm cảnh có thể rất giản dị: một chỗ đứng vừa đủ để thấy cả cành lá gần và bờ hồ xa.
Lá xanh, lá thu và một khung nhìn qua cửa gỗ
Tenjuan được nhiều người tìm đến vào mùa lá thu, nhưng đầu hè cũng có vẻ đẹp riêng. Keihan giới thiệu nơi này qua màu phong xanh, rêu và cát trắng; sang vườn hồ, cây bao quanh làm cảnh đầy hơn. Nếu thích màu xanh mát mắt, bạn không nhất thiết phải chờ tới mùa đỏ lá.
Ảnh đầu bài chụp tháng 11/2012 lấy phần nhà gỗ tối làm khung cho sắc lá ngoài vườn. Đỏ, vàng và xanh cùng hiện lên sau những ô cửa, khiến khoảng sáng bên ngoài trông như một bức tranh lớn. Góc chụp ấy ghi lại một thời điểm cụ thể, không phải lời khẳng định mọi lượt ghé đều có thể vào đúng vị trí chụp ảnh đó.
Tenjuan còn gắn với tranh trên cửa trượt của Hasegawa Tohaku. Hồ sơ triển lãm của Bảo tàng Eisei Bunko giới thiệu bộ 32 bức, trong đó có các đề tài thiền sư, hiền nhân và hạc bên thông, được xếp hạng Tài sản văn hóa quan trọng. Đây là phần đáng tìm hiểu thêm về chùa; lịch đi ngắm vườn không đồng nghĩa được xem toàn bộ tranh hay nội thất.
Vườn và tranh cùng giúp hiểu sự gắn bó giữa Tenjuan với giới nghệ thuật, văn nhân. Tuy nhiên, khi sắp lịch, chỉ cần chọn điều mình thực sự muốn xem: cảnh hồ xanh, đường đá trên cát hay sắc lá thu. Một mục tiêu rõ sẽ hữu ích hơn việc tới nơi chỉ vì đã thấy một bức ảnh nổi tiếng.
Tới Tenjuan từ ga Keage và dành bao lâu?
Tenjuan ở 86-8 Nanzenji Fukuchi-cho, Sakyo-ku, Kyoto. Hướng thuận tiện là tới ga Keage trên tuyến tàu điện ngầm Tozai, rồi đi bộ khoảng 10 phút, theo hướng dẫn của các đơn vị đường sắt JR Central và Keihan. Khi tới quần thể Nanzenji, tìm đúng tên 天授庵 để phân biệt với các chùa nhỏ khác.
Ocean gợi ý 30–45 phút cho hai vườn, chưa tính đường tới chùa. Người thích chụp ảnh có thể cần lâu hơn. Nếu ghép với cổng Sanmon, cầu dẫn nước và một điểm khác trong quần thể, hãy dành riêng khoảng 2–3 giờ cho cả buổi thay vì coi tất cả là một điểm dừng ngắn.
Tenjuan có phí tham quan riêng. Thông tin về mức phí, giờ và điều kiện cho chuyến đi có thể đối chiếu tại trang giới thiệu Tenjuan của JR Central; chi tiết cần thiết có thể hỏi trực tiếp đơn vị quản lý. Vé của những khu khác trong Nanzenji không nên mặc định bao gồm Tenjuan.
Chọn giày dễ đi và mang hành lý gọn sẽ thuận tiện khi qua các đoạn nhỏ trong vườn. Trên lối hẹp, nên chừa đường cho người đi sau, giữ ảnh chụp trong phạm vi cho phép và tránh bước vào rêu hay các phần cảnh được ngăn lại.
Nối hai khu vườn với những điểm gần đó
Gợi ý của Ocean để chọn lịch theo sở thích; không cần gộp mọi điểm trong một buổi.
- Lần đầu tới quần thể: đọc bài Nanzenji để hình dung cổng Sanmon, các điện và cầu dẫn nước, rồi thêm Tenjuan như phần ngắm vườn của buổi đi.
- Muốn so sánh vườn khô: chọn Tenjuan và Konchiin. Lối đá hình học của Tenjuan khác với vườn Hạc – Rùa ở Konchiin; bài riêng về mỗi nơi sẽ giúp bạn biết trước điều đáng xem.
- Muốn đi sâu vào cảnh nước: ghép Tenjuan với Murin-an ở gần đó. Một nơi có hồ dưới tán cây, nơi kia nổi bật với dòng nước, bãi cỏ và cảnh núi được đưa vào tầm nhìn.
Nếu còn một buổi khác cho phía bắc Nanzenji, Eikando và đường Triết học là hướng đọc tiếp liền mạch. Việc chia cụm giúp bạn bớt thời gian đi ngược đường và có khoảng nghỉ giữa các điểm.
Điều đáng quý ở Tenjuan là sự khác nhau giữa hai khu vườn nằm rất gần nhau. Vừa nhìn những đường đá rõ nét trên cát, đã lại gặp mặt hồ đầy bóng cây. Trong một khoảng đi bộ ngắn, cảnh đã đổi đủ để lưu lại nhiều hơn một ấn tượng về Kyoto.
Nếu muốn thưởng hai khu vườn Tenjuan, hãy dành khoảng nghỉ trong ngày Nanzenji. Bạn có thể chuẩn bị hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cùng kế hoạch chuyến Nhật từ Việt Nam.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Tenjuan có phải là Nanzenji không?
Tenjuan là một ngôi chùa trực thuộc trong quần thể Nanzenji, có lối vào và phần tham quan riêng. Bạn có thể ghé cả hai trong cùng buổi.
Hai khu vườn ở Tenjuan khác nhau thế nào?
Phía đông là vườn khô với cát trắng, rêu và lối đá hình học; phía nam là vườn dạo quanh hồ, có cây, đá bờ và các đoạn cầu.
Có nên tới Tenjuan ngoài mùa lá thu?
Có. Lá phong xanh, rêu, cây quanh hồ và đường đá vẫn là những nét đẹp của vườn. Mùa thu thêm sắc đỏ vàng, nhưng không phải mùa duy nhất để thưởng cảnh.
Đi từ ga nào và cần bao lâu?
Có thể tới ga Keage trên tuyến Tozai rồi đi bộ khoảng 10 phút. Ocean gợi ý 30–45 phút cho hai vườn, chưa tính di chuyển; dành thêm thời gian nếu ghép các điểm trong Nanzenji.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
