Qua cầu Shijo về phía Gion, giữa những mặt tiền phố xá là dáng mái cong xếp lớp của Minamiza. Phần mái xám, các mảng tường trắng và sắc đỏ nơi cửa vào khiến tòa nhà có vẻ trang trọng mà vẫn gần với đời sống quanh sông Kamo. Nhiều người ghé đây trong một buổi dạo phố; người khác dành hẳn thời gian cho sân khấu. Cả hai đều gặp một phần Kyoto vốn yêu những cuộc trình diễn từ rất lâu.
Một nhà hát, hơn bốn thế kỷ chuyện diễn
Minamiza / 南座, còn được gọi là Kyoto Shijo Minamiza, nằm ở đầu đông cầu Shijo bắc qua sông Kamo. JNTO giới thiệu nhà hát trong câu chuyện về Gion, nơi đời sống giải trí và nghệ thuật đã gắn bó với khu phố qua nhiều thế hệ.
Truyền thống sân khấu tại đây có gốc từ đầu thời Edo, vào thế kỷ XVII. Thư viện văn hóa của Hội đồng Nghệ thuật Nhật Bản ghi nhận lịch sử nhà hát từ niên hiệu Genna (1615–1624). Dòng sông và vùng Shijo khi ấy gắn với những cuộc diễn, dần thành một phần quan trọng của đời sống văn hóa Kyoto.
Tuy vậy, tòa nhà trước mắt không phải một công trình còn nguyên từ bốn trăm năm trước. Diện mạo kiến trúc mang phong cách Momoyama được định hình trong lần xây dựng năm 1929; công trình trải qua những đợt cải tạo và được ghi danh Di sản văn hóa hữu hình được đăng ký năm 1996. Sự lâu đời của Minamiza nằm ở truyền thống nhà hát được tiếp nối, bên cạnh chính giá trị của tòa nhà.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Nhà hát Minamiza
Ngắm mặt tiền và những tấm biển mùa Kaomise
Minamiza dễ nhận ra ngay từ mặt cầu. Các tầng mái đưa mắt lên cao, còn mặt tiền chia thành những khoảng cân xứng. Giữa một khu phố nhiều cửa hàng, nhà hát giữ được dáng vẻ riêng mà không cần một khoảng sân rộng để tách mình khỏi đường phố.
Ở ảnh dưới, phía trước nhà hát có các tấm biển gỗ ghi tên nghệ sĩ, gọi là maneki, gắn với mùa diễn Kaomise. Hàng chữ đen đặt cạnh nhau tạo nên một diện mạo rất khác của cùng tòa nhà. Đây là hình ảnh của một dịp diễn, không phải cách trang trí cố định quanh năm.
Kaomise tại Minamiza gắn với tháng 12 và được biết đến như một nét văn hóa mùa đông của Kyoto. Nếu thích câu chuyện phía sau mặt tiền, chi tiết này giúp hiểu vì sao một nhà hát có thể trở thành hình ảnh quen thuộc của cả thành phố, ngay cả với người chưa từng ngồi xem một vở kabuki.
Làm quen với kabuki qua một buổi diễn
Kabuki kết hợp diễn xuất, múa và âm nhạc trong một hình thức sân khấu giàu tính trình diễn. Phục trang, động tác và cách nhân vật xuất hiện đều góp phần kể chuyện. Với người lần đầu tìm hiểu, đó là những điều có thể chú ý trước khi hiểu hết lời thoại.
Biết sơ cốt truyện thường giúp buổi xem dễ theo dõi hơn nhiều. Trước khi chọn vé, nên đọc giới thiệu tiết mục, xác định đó là vở diễn, phần múa hay một chương trình gồm nhiều phần. Một cái tên nổi tiếng chưa chắc đã cho biết nội dung phù hợp với sở thích của mình.
Minamiza còn đón những loại hình biểu diễn khác ngoài kabuki. Vì thế, đừng mặc định mọi vé tại nhà hát đều dẫn tới cùng một trải nghiệm. Trang Minamiza của Shochiku là nơi tra chương trình, cách đặt vé và thông tin dành cho từng suất diễn.
Theo đơn vị quản lý, hướng dẫn âm thanh tiếng Anh có thể có tùy chương trình. Không nên mặc định luôn có phiên dịch hoặc phụ đề tiếng Anh. Nếu hỗ trợ ngôn ngữ là điều quyết định việc mua vé, hãy xem riêng thông tin của buổi diễn đã chọn.
Chọn ngắm kiến trúc hay dành hẳn giờ xem diễn
Hai cách ghé Minamiza cần hai quỹ thời gian khác nhau. Nếu chỉ ngắm mặt tiền khi qua cầu Shijo, Ocean gợi ý khoảng 15–20 phút cho một điểm dừng ngắn, chưa gồm thời gian dạo bờ sông. Đây là gợi ý sắp lịch, không phải thời lượng tham quan do nhà hát quy định.
Nếu muốn vào xem diễn, hãy dành thời gian theo đúng chương trình, cộng thêm phần đến sớm và rời nhà hát. Giá vé, chỗ ngồi, độ dài và các khoảng nghỉ phụ thuộc từng buổi; không có một mức vé tham quan chung mà có thể áp dụng cho mọi trải nghiệm ở đây.
Cũng cần phân biệt việc nhìn ngắm công trình từ đường phố với quyền vào bên trong. Một điểm đến có kiến trúc đẹp không đồng nghĩa có thể tự do đi qua khán phòng hoặc sân khấu. Muốn tìm một hoạt động khám phá nhà hát, hãy tra xem có chương trình phù hợp thay vì mặc định vé biểu diễn bao gồm việc ấy.
Với lịch Kyoto ngắn, một buổi xem diễn đã có thể là điểm nhấn chính trong ngày. Ghép thêm bữa ăn và một đoạn dạo Gion sẽ dễ chịu hơn việc xếp sát nhiều ngôi chùa ở xa, rồi vội quay lại cho kịp giờ.
Đến Minamiza từ Gion-Shijo và Kyoto-Kawaramachi
Nhà hát ở đầu đông cầu Shijo, quận Higashiyama, Kyoto. Nếu đi tuyến Keihan, xuống Gion-Shijo, dùng cửa ra số 6; từ đó đi bộ khoảng một phút. Với tuyến Hankyu, xuống Kyoto-Kawaramachi, ra cửa số 1, rồi qua cầu về phía đông, khoảng ba phút theo hướng dẫn của Shochiku.
Tên hai ga gần giống khu phố nhưng nằm ở hai phía sông. Khi tìm đường, dùng 南座 hoặc Minamiza Theatre và đối chiếu đầu cầu phía Gion. Cách này cũng giúp phân biệt nhà hát Kyoto với Kabukiza ở Tokyo.
Nếu có nhu cầu tiếp cận đặc biệt hoặc đi cùng người khó di chuyển, nên đối chiếu thông tin cơ sở vật chất của Minamiza và hỏi đơn vị tổ chức trước khi chọn chỗ. Việc chọn ga gần chỉ giải quyết đoạn tới nhà hát, chưa thay thế thông tin về chỗ ngồi và lối đi bên trong.
Vài điều nhỏ để buổi xem được trọn vẹn
Trong lúc biểu diễn, Shochiku yêu cầu không chụp ảnh hay quay phim, tắt thiết bị điện tử, giữ yên lặng và không ăn uống. Việc ngồi nghiêng người quá xa về trước cũng có thể che tầm nhìn của hàng ghế sau.
Những lưu ý này khá đơn giản nhưng hữu ích với người lần đầu vào nhà hát Nhật. Phần kiến trúc có thể lưu lại bằng ảnh bên ngoài; tới lúc vở diễn bắt đầu, dành sự chú ý cho sân khấu cũng giúp theo dõi câu chuyện dễ hơn. Có thể đọc hướng dẫn ứng xử của Shochiku trước buổi xem.
Từ nhà hát, tiếp tục một buổi ở Gion
Các cách ghép dưới đây là gợi ý của Ocean; điều chỉnh theo thời lượng buổi diễn và sở thích của bạn.
- Mặt tiền và phố Gion: dừng ở Minamiza, qua những con phố hướng vào Gion, rồi chọn một quán để nghỉ. Cách đi này hợp khi muốn biết thêm khu phố mà chưa dành thời gian cho một buổi diễn.
- Nhà hát và Kenninji: đi về phía Kenninji để tìm một không gian khác trong cùng khu vực, với kiến trúc, vườn và nghệ thuật trong chùa. Nếu có vé xem diễn, hãy tách rõ thời gian hai nơi.
- Shijo và Yasaka: tiếp tục dọc phố Shijo về đền Yasaka. Tuyến này giúp hình dung Gion từ bờ sông tới ngôi đền ở phía đông mà không phải đổi sang một khu xa.
Minamiza đem lại một câu chuyện khác bên cạnh những ngôi chùa và khu vườn thường thấy trong lịch Kyoto. Ở đây, giá trị của công trình còn nằm ở điều diễn ra phía sau cửa: những vở diễn, người nghệ sĩ và khán giả tiếp tục gặp nhau. Chỉ một điểm dừng bên cầu Shijo cũng đủ để chuyến dạo Gion có thêm câu chuyện ấy.
Một lựa chọn khác trong khu Gion là Gion Corner, chương trình ngắn giới thiệu nhiều nghệ thuật truyền thống. Có thể so sánh nội dung hai nơi rồi chọn một buổi phù hợp, thay vì mặc định Gion Corner cũng là sân khấu kabuki.
Nếu còn thời gian sau khi ngắm mặt tiền nhà hát, bạn có thể đi tiếp tới Gion Shirakawa để dạo quanh cầu Tatsumi và những dãy nhà ven sông. Đây là một nhánh đi bộ gần khu ga, thuận tiện để ghép trước hoặc sau phần lịch trình ở Minamiza.
Từ khu nhà hát, đường Yamato-oji về phía nam dẫn tới đền Kyoto Ebisu. Đây là điểm ghé gần Kenninji, gắn với cành tre cầu may và lễ Toka Ebisu đầu năm; thuận tiện để ghép vào một buổi đi bộ riêng ngoài thời gian xem diễn.
Muốn xem một vở ở Minamiza, hãy xếp ngày Kyoto quanh lịch diễn thay vì chỉ dành điểm dừng ngắn. Khi chuẩn bị từ Việt Nam, xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cùng kế hoạch Nhật.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Minamiza ở Kyoto có phải Kabukiza ở Tokyo không?
Không. Minamiza nằm ở đầu đông cầu Shijo, cạnh sông Kamo tại Kyoto. Kabukiza là một nhà hát khác ở Tokyo. Khi tra đường hoặc mua vé, cần kiểm tra đúng tên nhà hát và thành phố.
Không biết tiếng Nhật có xem kabuki được không?
Có thể tìm hiểu cốt truyện trước và chọn chương trình phù hợp với sở thích. Hướng dẫn âm thanh tiếng Anh ở Minamiza tùy buổi diễn; cần kiểm tra riêng, không mặc định luôn có phiên dịch hoặc phụ đề.
Có thể ghé ngắm nhà hát mà không xem diễn không?
Có thể nhìn mặt tiền từ đường phố khi dạo khu cầu Shijo và Gion. Việc vào bên trong phụ thuộc vé hoặc chương trình riêng, không nên mặc định có thể tự do tham quan khán phòng.
Đi ga nào thuận tiện và vé bao nhiêu?
Gion-Shijo cửa ra 6 ở gần nhà hát; Kyoto-Kawaramachi cửa ra 1 cách khoảng ba phút đi bộ. Giá vé và thời lượng tùy chương trình, xem thông tin Minamiza của Shochiku để chọn đúng suất diễn.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
