Mái ngói xám phủ lên những hàng cửa gỗ, trước hiên là các bậc đá thấp và khoảng sân vừa đủ để dừng chân. Hojuji có vẻ gần gũi của một nơi người ta đến lễ Phật, khác với hình dung về một cung điện từng gắn với người đứng đầu triều đình. Chính sự khác biệt ấy làm câu chuyện của chùa đáng tìm hiểu: từ khu ngự sở rộng lớn của Thượng hoàng Go-Shirakawa đến một không gian thờ tự vẫn giữ tên cũ giữa Kyoto hôm nay.
Khi vùng Shichijo từng có một khu ngự sở lớn
Nguồn gốc Hojuji gắn với Fujiwara no Tamemitsu vào thời Heian. Sang thế kỷ XII, khu đất được chọn làm nơi xây ngự sở cho Go-Shirakawa, tức Hậu Bạch Hà Thiên hoàng sau khi thoái vị. Ông chuyển đến ngự sở mới năm 1161.
Hojujidono là tên gọi quần thể ngự sở ấy. Đây là thời kỳ các thượng hoàng vẫn có ảnh hưởng lớn đến việc triều chính, dù ngai vị đã được truyền cho người kế tiếp. Một nơi cư trú vì thế còn gắn với hoạt động chính trị, nghi lễ và đời sống văn hóa.
Trong khu vực của Hojujidono có Rengeoin, ngôi điện được biết đến với tên Sanjusangendo. Chính điện ban đầu hoàn thành năm 1164, gắn với Go-Shirakawa và sự đóng góp của Taira no Kiyomori. Những địa chỉ nay được tham quan riêng từng có mối liên hệ trong một quần thể lớn.
Năm 1183, Hojujidono bị lực lượng của Kiso Yoshinaka tấn công. Sau các biến cố và thay đổi qua nhiều thời kỳ, nơi ngự sở không còn nguyên hình hài xưa. Đến Hojuji hôm nay là tìm hiểu câu chuyện của địa danh ấy, thay vì chờ thấy một cung điện thế kỷ XII được giữ nguyên vẹn.
Ngôi chùa và lăng Go-Shirakawa là hai nơi cần phân biệt
Hojuji gắn bó lâu dài với việc tưởng niệm Go-Shirakawa và gìn giữ khu lăng của ông. Từ thời Minh Trị, phần lăng được tách khỏi khu chùa để thuộc sự quản lý của cơ quan phụ trách hoàng gia. Vì thế, tham quan chùa không đồng nghĩa với quyền tiếp cận toàn bộ khu lăng.
Cơ quan Nội chính Hoàng gia Nhật Bản ghi nhận địa điểm mang tên Hojuji no Misasagi, lăng của Go-Shirakawa. Người quan tâm có thể xem thông tin chính thức về khu lăng để hiểu đúng địa chỉ và quy định dành cho nơi này.
Go-Shirakawa còn được nhớ đến như một người yêu nghệ thuật, gắn với việc tập hợp các bài ca imayo trong tác phẩm Ryojin Hisho. Chi tiết ấy bổ sung một góc nhìn khác về vị thượng hoàng: bên cạnh những biến động triều chính còn có đời sống văn hóa của kinh đô.
Ở một vùng có nhiều đền chùa nổi tiếng, Hojuji giúp nối những tên người và địa danh thường được đọc riêng lẻ. Câu chuyện Go-Shirakawa đã xuất hiện ở Sanjusangendo; đến đây, mối liên hệ ấy trở nên dễ hình dung hơn.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Hojuji
Dừng lại trước những hàng cửa gỗ
Hojuji, viết là 法住寺, là ngôi chùa thuộc Thiên Thai tông ở phía nam Higashiyama, gần Sanjusangendo và Yogenin. Mặt tiền chính điện có mái ngói trải rộng, hàng cửa gỗ và lối lên từ sân. Những chi tiết ấy đem lại một cách bắt đầu giản dị cho chuyến ghé thăm, trước khi đi sâu vào lịch sử của vùng đất.
Hojuji vừa là điểm tìm hiểu văn hóa vừa là nơi thờ tự. Những người đến cầu nguyện không nhất thiết có cùng mục đích với khách đang đi xem các điểm nổi tiếng quanh Shichijo. Khi trong điện có nghi lễ hoặc người hành lễ, khoảng cách vừa phải và giọng nói nhỏ sẽ giúp buổi ghé thăm được thoải mái cho cả hai.
Không nên lấy quy mô hiện tại của chùa để hình dung toàn bộ khu Hojujidono xưa. Ngôi chùa giữ một phần ký ức của địa danh rộng lớn hơn nhiều; sự khác biệt này là chìa khóa để hiểu mối liên hệ giữa những nơi nằm gần nhau trong khu vực.
Vẻ nghiêm nghị và niềm tin được chở che
Vị tôn tượng chính của chùa là Fudo Myoo, trong tiếng Việt thường gọi là Bất Động Minh Vương. Ở Hojuji, danh xưng Migawari Fudo gắn với niềm tin vị hộ pháp nhận lấy tai ương, che chở cho người cầu nguyện.
Theo truyền thuyết được giới thiệu tại địa phương, trong cuộc tấn công Hojujidono, sự hy sinh của tăng thống Myoun để bảo vệ Go-Shirakawa được liên hệ với sự che chở của Bất Động Minh Vương. Đó là cách câu chuyện lịch sử và tín ngưỡng gặp nhau trong ký ức của chùa; không nên hiểu như một sự kiện siêu nhiên đã được kiểm chứng.
Trong hình tượng Phật giáo, vẻ dữ của Minh Vương không đồng nghĩa với sự hung ác. Ý nghĩa của hình tượng gắn với sức mạnh bảo hộ và lòng từ bi. Hiểu điều ấy, những người vốn quen với vẻ hiền hòa của tượng Phật, tượng Quan Âm có thêm một cách tiếp cận khi gặp vị hộ pháp này.
Chùa có truyền thống thực hiện nghi lễ goma, sử dụng lửa trong việc cầu nguyện. Đây là sinh hoạt tôn giáo cần được tôn trọng, không phải chương trình biểu diễn để khách tự do tiến sát hoặc chụp ảnh từ mọi vị trí. Nếu có cơ hội dự lễ, hãy theo hướng dẫn tại chỗ và giữ lối đi thông thoáng.
Một lượt lễ chùa, hoặc dành thêm giờ để sao kinh
Ocean gợi ý dành 30–45 phút để lễ chùa và tìm hiểu câu chuyện chính. Đây là thời lượng tham khảo, không phải quy định. Nếu muốn tham gia nghi lễ hoặc một hoạt động có hướng dẫn, hãy dành riêng thời gian thay vì tính chung vào một lượt ghé ngắn.
Sao kinh là một trong những hoạt động được giới thiệu tại Hojuji. Việc chép lại từng nét chữ là trải nghiệm khác với đi xem kiến trúc: người tham gia cần ngồi tập trung và làm theo chỉ dẫn. Tài liệu du lịch của Kyoto nêu thời lượng tham khảo khoảng 1–1,5 giờ và mức phí 1.500 yên cho hoạt động sao kinh có bao gồm tham quan. Đây không phải giá vé chung cho mọi hình thức đến chùa.
Điều kiện tham gia, việc hẹn trước và chi phí tương ứng nên trao đổi với chùa trước chuyến đi, nhất là khi cần hỗ trợ ngôn ngữ hoặc đi theo nhóm. Có thể tham khảo phần giới thiệu hoạt động của cơ quan du lịch Kyoto để chọn nội dung phù hợp.
Hojuji có thể được đưa vào hành trình quanh năm dựa trên giá trị lịch sử và tín ngưỡng. Không cần chờ một mùa hoa mới có lý do ghé. Với người chủ yếu muốn ngắm cảnh, những vườn chùa khác có thể phù hợp hơn; còn ở đây, phần đáng dành thời gian là nơi thờ tự và câu chuyện phía sau.
Đến Hojuji từ ga Shichijo
Địa chỉ là 655 Sanjusangendo-mawari-cho, Higashiyama-ku, Kyoto. Theo hướng dẫn du lịch giáo dục của thành phố, từ ga Shichijo tuyến Keihan đi bộ khoảng 10 phút. Từ các điểm dừng Hakubutsukan Sanjusangendo-mae hoặc Higashiyama Nanajo đi bộ khoảng 3 phút.
Tên phiên âm có thể xuất hiện dưới dạng Hojuji, Hojyuji hoặc Hoju-ji. Khi tìm đường, kèm chữ 法住寺 và địa danh Kyoto để tránh nhầm với những ngôi chùa tên gần giống ở nơi khác. Thời gian đi bộ chỉ mang tính ước lượng, tùy lối ra ga và tốc độ.
Gần chùa có Yogenin, nổi tiếng với tranh Sotatsu và câu chuyện hai chị em Yodo, Ogo. Nếu thích tìm hiểu nghệ thuật qua các triển lãm, Bảo tàng Quốc gia Kyoto là lựa chọn khác trong cùng khu vực.
Một buổi có thể chọn Hojuji cùng Sanjusangendo hoặc Yogenin. Nếu đưa bảo tàng vào lịch, nên dành một chặng riêng đủ dài. Các điểm ở gần nhau giúp bớt thời gian di chuyển, nhưng mỗi nơi vẫn cần một khoảng để nghe, ngắm và nghỉ chân.
Câu chuyện quanh ngự sở xưa còn có thể nối với Myohoin, ngôi chùa mang truyền thống monzeki và có khu Kuri bảo vật quốc gia. Đây là gợi ý đọc tiếp để hiểu thêm quan hệ giữa các tăng viện trong vùng Shichijo.
Muốn tìm hiểu thêm về tín ngưỡng trong khu cung điện của Go-Shirakawa, bạn có thể đọc tiếp về đền Imakumano. Ngôi đền Thần đạo ở phía nam gắn với việc thờ các vị thần Kumano và cây long não cổ thụ.
Nếu chọn trải nghiệm sao kinh ở Hojuji, nên dành thời gian theo buổi được hướng dẫn. Trong kế hoạch Nhật từ Việt Nam, bạn có thể chuẩn bị hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cùng lịch tham quan.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Hojuji có liên hệ gì với Go-Shirakawa?
Chùa ở khu vực từng có ngự sở Hojujidono của Thượng hoàng Go-Shirakawa và gắn lâu dài với việc tưởng niệm ông. Quần thể ngự sở xưa rộng hơn nhiều so với ngôi chùa hiện nay.
Migawari Fudo có nghĩa là gì?
Tên gọi gắn với niềm tin Bất Động Minh Vương che chở và nhận lấy tai ương cho người cầu nguyện. Đây là ý nghĩa tín ngưỡng, không phải lời bảo đảm về kết quả cầu nguyện.
Vào chùa có bao gồm khu lăng Go-Shirakawa không?
Không nên hiểu hai nơi là một tuyến tham quan chung. Khu lăng thuộc sự quản lý của cơ quan hoàng gia và có quy định riêng.
Nên dành bao lâu và sao kinh có tính riêng không?
Ocean gợi ý 30–45 phút cho một lượt ghé thông thường. Sao kinh cần thêm thời gian; tài liệu Kyoto nêu khoảng 1–1,5 giờ và mức phí tham khảo 1.500 yên bao gồm tham quan, cần xác nhận điều kiện với chùa.
Đi từ ga nào và có thể ghép điểm nào?
Ga Shichijo tuyến Keihan cách khoảng 10 phút đi bộ theo hướng dẫn của thành phố. Có thể chọn thêm Sanjusangendo hoặc Yogenin; bảo tàng cần thời gian riêng dài hơn.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
