Trên tấm bia trước Manjuji có mấy chữ “Kyoto Ngũ Sơn”. Phía sau là một bức tường trắng dài, cây tỉa gọn và những mái ngói chồng lên nhau. Vẻ ngoài khá kín đáo ấy không gợi ngay quy mô của một ngôi chùa từng có vị trí trong lịch sử Thiền tông Kyoto. Câu chuyện Manjuji bắt đầu ở một nơi khác trong thành phố, rồi mới đến khu vực Tofukuji mà ta thấy hôm nay.
Từ Rokujo đến vùng đất Tofukuji
Theo tài liệu thành phố Kyoto, nguồn gốc Manjuji gắn với Rokujo Mido, lập năm 1097 tại khu Rokujo. Nơi này chuyển sang Thiền tông giữa thế kỷ XIII và được xếp vào Kyoto Ngũ Sơn năm 1386.
Sau trận hỏa hoạn năm 1434, lịch sử chùa tiếp tục qua những lần đổi thay. Đến cuối thế kỷ XVI, chùa dời về khu đất Sanshoji thuộc Tofukuji. Nguồn gốc lâu đời vì thế cần được phân biệt với tuổi của các tòa nhà tại địa chỉ hiện nay.
Một cái tên theo ngôi chùa qua những lần đổi chỗ và tái dựng. Đứng trước Manjuji hôm nay là đứng trước nơi tiếp nối lịch sử ấy, dù cảnh quan hiện tại khác với ngôi chùa từng có ở Rokujo.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Manjuji
Tấm bia và những mái ngói
Manjuji thường được viết bằng các dạng chữ 万寿寺, 萬寿寺 hoặc 萬壽寺; trên bia còn có tên Manju Zenji — 萬壽禅寺. Đây là ngôi chùa thuộc quần thể Tofukuji, ở Higashiyama, Kyoto, cần phân biệt với những chùa cùng tên tại các địa phương khác.
Ảnh đầu bài chụp tháng 4 năm 2015. Mái ngói xám có phần cao, phần thấp, hiện ra sau hàng tường trắng; các tán thông che nhẹ đường mái. Tấm bia ở ngay phía trước cho biết tên chùa và mối liên hệ với Ngũ Sơn. Chỉ từ góc nhìn ngoài đường, những chi tiết ấy đã đủ để nhận ra Manjuji.
Đây là điểm thích hợp để tìm hiểu trên một buổi đi bộ quanh Tofukuji. Bài viết tập trung vào lịch sử và những nét kiến trúc bên ngoài; không mặc định khách được tự do vào sân, các gian thờ hoặc xem hiện vật.
Cổng gác chuông bằng gỗ
Ở ảnh bổ sung, phần cổng dưới được bao bằng những mảng gỗ vát, đỡ tầng gác phía trên. Mái rộng, các đầu mái hơi vươn lên, còn lối mở ở giữa thấp và hẹp hơn cảm giác mà khối gỗ phía trên tạo ra. Tường trắng hai bên làm màu gỗ sẫm hiện rõ.
Bức ảnh chụp tháng 3 năm 2015 và được tác giả ghi là gác chuông của Manjuji. Đây là một góc kiến trúc bên ngoài, không phải cổng Sanmon lớn của chùa chính Tofukuji. Hai công trình có quy mô và hình dáng khác nhau.
Nhìn từ lối công cộng, có thể dành ít phút cho dáng mái, phần gỗ bên dưới và cách công trình nối với hàng tường. Giữ lối đi thông thoáng, không vượt qua biển giới hạn hoặc bước vào chỉ vì cửa đang mở. Sự tôn trọng ấy đặc biệt cần thiết ở các chùa vẫn có sinh hoạt riêng.
Những di sản gắn với Manjuji
Danh mục văn hóa của Tofukuji ghi một tượng gỗ A Di Đà ngồi, cao khoảng 2,83 m, thuộc thời Heian và gắn với Manjuji. Tác phẩm được xếp hạng Tài sản văn hóa quan trọng. Giá trị của nơi này vì thế còn nằm trong những hiện vật được gìn giữ, ngoài phần kiến trúc có thể thấy từ đường.
Cơ quan bảo vệ văn hóa tỉnh Kyoto cũng ghi nhận gian tiếp khách Manjuji là tài sản văn hóa đăng ký cấp tỉnh, với mốc đăng ký ngày 9/4/1993. “Đăng ký cấp tỉnh” là hạng mục cụ thể của công trình này, không đồng nghĩa với việc toàn bộ ngôi chùa là Quốc bảo.
Thông tin di sản giúp hiểu thêm về Manjuji, nhưng không phải danh sách hiện vật khách chắc chắn được xem. Nếu quan tâm nghiên cứu chuyên sâu, nên đối chiếu danh mục văn hóa của Tofukuji và hỏi đơn vị quản lý về việc tiếp cận.
Ghé Manjuji trong một buổi đi bộ
Địa chỉ được thành phố Kyoto ghi: Honmachi 15-786, Higashiyama-ku, Kyoto. Từ ga Kyoto, đi JR Nara đến ga Tofukuji; ga này cũng có tuyến Keihan. Tìm đúng tên chữ Nhật Manjuji khi xem bản đồ để tránh chọn nhầm chùa cùng tên.
Ocean gợi ý khoảng 10–20 phút để ngắm bên ngoài và đọc về lịch sử ngôi chùa, chưa tính quãng đi bộ từ ga. Nếu có sắp xếp tham quan riêng, thời lượng và phần được vào sẽ theo hướng dẫn của chùa. Không nên coi Manjuji là một khu tham quan nằm sẵn trong vé chùa chính Tofukuji.
Có thể ghép điểm dừng này với các công trình chính của Tofukuji, hoặc đọc thêm Taikoan và những câu chuyện Komachi, Dojyuin với tượng Bất Động Minh Vương năm 1006. Mỗi nơi cho thấy một câu chuyện riêng của khu vực; chọn một vài điểm phù hợp sẽ giúp buổi đi bộ có thời gian cho cả cảnh vật lẫn lịch sử.
Manjuji hợp điểm quan sát ngoài cổng trong tuyến đi bộ Tofukuji. Khi lên kế hoạch Nhật từ Việt Nam, bạn có thể xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản bên cạnh việc chọn các buổi Kyoto.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Manjuji có phải là chùa ở Kyoto không?
Bài này nói về Manjuji thuộc quần thể Tofukuji tại Higashiyama, Kyoto, thường viết 万寿寺 hoặc 萬寿寺. Có những chùa trùng tên ở địa phương khác.
Ngôi chùa bắt đầu ở vị trí hiện tại từ năm 1097 phải không?
Không. Mốc 1097 gắn với nguồn gốc tại Rokujo. Chùa dời về khu vực Tofukuji vào cuối thế kỷ XVI, theo tài liệu lịch sử cảnh quan của thành phố Kyoto.
Kyoto Ngũ Sơn trong tên bia có nghĩa gì?
Đó là tên một hệ thống xếp hạng chùa Thiền trong lịch sử Kyoto. Tài liệu thành phố ghi Manjuji được xếp vào hệ thống này năm 1386.
Ảnh cổng có phải Sanmon của Tofukuji không?
Không. Đây là cổng gác chuông Manjuji; cổng Sanmon của chùa chính Tofukuji là công trình khác, có quy mô và hình dáng riêng.
Có thể tự vào xem tượng và gian nhà không?
Không nên mặc định được vào. Chỉ tham quan những phần được cho phép; thông tin về hiện vật trong danh mục di sản không đồng nghĩa với việc có thể đến xem bất kỳ lúc nào.
Nên dành bao lâu ở Manjuji?
Ocean gợi ý 10–20 phút ngắm bên ngoài và tìm hiểu lịch sử, chưa tính quãng đi bộ từ ga. Nếu có sắp xếp tham quan riêng, theo thời lượng và phạm vi được hướng dẫn.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
