Cổng torii đỏ của Jonangu đứng dưới những tán cây lớn, phía sau là mái đền thấp và con đường lát đá. Đi qua lối vào ấy, câu chuyện dần chuyển từ kiến trúc sang cây cỏ, mặt nước và những hòn đá trong vườn. Jonangu nằm ở phía nam Kyoto, mang theo ký ức về một vùng đất từng có cung điện của hoàng gia. Với người thích vườn Nhật, nơi đây còn có một sức hút gần gũi hơn: nhiều cách sắp đặt cảnh vật cùng hiện diện trong một chuyến đi.
Ngôi đền phía nam kinh đô
Jonangu — 城南宮 được giới thiệu là ngôi đền lập ở phía nam Heian-kyo khi kinh đô được dời về đây năm 794. Tên gọi gắn với vị trí ấy. Trong đời sống tín ngưỡng, đền được biết đến với việc cầu tránh điều không may từ phương hướng và cầu bình an khi xây dựng, đi lại.
Cuối thời Heian, vùng xung quanh trở thành nơi có Toba Rikyu, cũng gọi là Jonan Rikyu, của hoàng gia. Thượng hoàng Shirakawa cho xây dựng khu ly cung năm 1086. Những buổi làm thơ, yến tiệc và thú thưởng ngoạn được nhắc trong lịch sử vùng đất này.
Cảnh quan tham quan ngày nay không phải toàn bộ ly cung cũ còn nguyên vẹn. Đến Jonangu là tìm hiểu một địa điểm có lịch sử lâu đời qua đền và các khu vườn được gìn giữ, thiết kế qua nhiều thời kỳ.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Đền Jonangu
Rakusuien và dấu gợi từ Truyện Genji
Khu vườn của đền mang tên Rakusuien, còn được giới thiệu là “vườn hoa Truyện Genji”. Nhiều loài cây được nhắc trong tác phẩm Genji Monogatari được trồng ở đây, nối câu chuyện văn học với cảnh quan có thể nhìn thấy và đi qua.
Mối liên hệ ấy không đòi hỏi người ghé phải thuộc cốt truyện. Một nhánh cây bên nước, hoa nở theo mùa hay khoảng bóng dưới tán lá đều là những chi tiết gần gũi. Người đã đọc Genji có thêm điều để liên tưởng; người chưa đọc vẫn có thể dành thời gian cho chính khu vườn.
Nhiều phần Rakusuien gắn với công việc của nhà tạo vườn Nakane Kinsaku (1917–1995). Tên gọi Heian, Muromachi hay Momoyama chỉ những phong cách và ý tưởng được gợi lại, không có nghĩa mọi khu vườn đã giữ nguyên từ thời đại mang tên ấy.
Từ dòng nước nhỏ đến hồ và đá
Rakusuien có năm khu mang sắc thái khác nhau. Haru no Yama, “núi mùa xuân”, gắn với hoa mơ rủ và hoa trà. Vườn Heian gợi khu vườn của dinh thự quý tộc với hồ và dòng nước nhỏ. Ở bức ảnh trong bài, cành liễu buông xuống gần những viên đá, còn đáy dòng nước lộ ra dưới lớp nước nông.
Vườn Muromachi có hồ, đá và những tán cây được tạo hình; vườn Momoyama dùng cỏ cùng đá để gợi biển và đảo. Khu Jonan Rikyu diễn tả hình ảnh ly cung bằng cảnh vườn khô.
Điều thú vị nằm ở sự thay đổi giữa các khoảng ấy. Có nơi tầm nhìn thu lại ở một dòng nước hẹp, có nơi mở rộng trên mặt hồ hoặc bãi cỏ. Khi đọc tên khu vườn trên sơ đồ, bạn sẽ dễ đặt những gì đang thấy vào đúng phần, thay vì xem toàn bộ là một kiểu cảnh giống nhau.
Một khu vườn có nhiều mùa để ghé
Hoa mơ rủ và hoa trà là những hình ảnh thường gắn với Jonangu. Qua mùa ấy, vườn còn có hoa anh đào, tử đằng, đỗ quyên, lá xanh và sắc lá thu. Mỗi loài có thời gian riêng, chịu ảnh hưởng của thời tiết; ảnh một mùa không đại diện cho mọi ngày trong năm.
Hai ảnh vườn trong bài được chụp vào tháng 5/2009, ghi lại những mảng xanh, đá và nước. Chúng giúp hình dung cảnh ngoài mùa hoa mơ: vẫn có nhiều chi tiết để ngắm, từ dáng cây nghiêng xuống hồ đến đường bờ đá.
Ocean gợi ý chọn Jonangu nếu bạn muốn dành một khoảng thời gian cho vườn, thay vì chỉ ghé chụp cổng rồi đi ngay. Đọc trước thông tin tham quan Rakusuien để biết phần vườn và loại vé phù hợp với chuyến đi. Phạm vi tham quan, cách tổ chức và mức phí có thể khác nhau theo giai đoạn.
Dành thời gian cho đền và vườn
Ocean gợi ý khoảng 60–90 phút để ghé đền và tìm hiểu vườn, điều chỉnh theo phạm vi tham quan và sở thích. Đây là thời lượng biên tập, không phải yêu cầu của Jonangu. Việc ghé sân đền và việc vào Rakusuien là hai phần cần phân biệt khi tính thời gian, chi phí.
Vườn có lối đi, mặt đá và khoảng sát nước. Giày dễ đi sẽ hữu ích hơn việc chỉ chọn trang phục để chụp ảnh. Người cần hỗ trợ tiếp cận nên hỏi đền về đoạn đường có thể đi; một bức ảnh không cho biết hết độ cao, bề mặt hoặc bậc trên cả tuyến.
Khi chụp ảnh, theo quy định của vườn về thiết bị và vị trí đứng. Không bước ra khỏi lối đi để tìm góc sát mép hồ. Nếu quan tâm hoạt động văn hóa như Kyokusui no Utage, buổi làm thơ bên dòng nước, cần xem thông tin riêng của sự kiện; đây không phải phần trình diễn mặc định của mỗi lần tham quan vườn.
Đi từ Takeda và nối chuyến trong Fushimi
Địa chỉ: 7 Nakajima Tobarikyu-cho, Fushimi-ku, Kyoto. Trang chính thức hướng dẫn đi bộ khoảng 15 phút từ ga Takeda, nơi có tuyến tàu điện ngầm Karasuma và tuyến Kintetsu Kyoto. Chọn tuyến phù hợp nơi xuất phát rồi xem đường đi từ ga tới đền.
Jonangu không nằm ngay cạnh cụm nhà kho, bến thuyền ở Chushojima. Nếu muốn ghép bảo tàng Gekkeikan Okura hoặc đền Gokonomiya, cần dành thêm thời gian di chuyển giữa hai khu.
Fushimi Inari cũng là một lựa chọn trong quận, nhưng đường núi và các khu vườn mang đến hai trải nghiệm khác nhau. Với lịch không dài, chọn một điểm chính rồi thêm một nơi vừa sức sẽ dễ chịu hơn chạy qua nhiều địa chỉ.
Xem hướng dẫn đến Jonangu của đền để đối chiếu phương tiện và vị trí. Khi có nhu cầu riêng về nhóm đông, xe lăn hoặc hoạt động lễ bái, liên hệ trực tiếp để được hướng dẫn phù hợp.
Nếu đi Jonangu vì một mùa hoa, hãy giữ khoảng ngày dự kiến có thể điều chỉnh. Khi chuẩn bị từ Việt Nam, phần hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cũng cần đi cùng lịch Nhật.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Jonangu là đền hay chùa?
Đây là đền Shinto ở phía nam Kyoto, thuộc quận Fushimi.
Các khu vườn có nguyên vẹn từ thời Heian không?
Không nên hiểu như vậy. Tên các khu gợi phong cách và lịch sử; nhiều phần vườn ngày nay gắn với nhà tạo vườn Nakane Kinsaku trong thế kỷ XX.
Có cần đọc Truyện Genji trước khi đến không?
Không cần. Mối liên hệ văn học giúp việc tìm hiểu sâu hơn, còn cây, nước và cảnh vườn vẫn dễ thưởng ngoạn với người chưa đọc tác phẩm.
Đi từ ga nào thuận tiện?
Ga Takeda trên tuyến Karasuma hoặc Kintetsu Kyoto; đi bộ khoảng 15 phút theo hướng dẫn của đền.
Nên dành bao lâu?
Ocean gợi ý 60–90 phút cho đền và vườn, điều chỉnh theo phần tham quan và sở thích.
Có thể đi bộ vài phút tới phố làm sake không?
Không nên mặc định. Jonangu và cụm Chushojima nằm ở những khu khác nhau của Fushimi, cần thêm chặng di chuyển.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
